مصطفى النوراني الاردبيلي
417
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
فرفيون را براى علاج سينه و خارج كردن بلغم استعمال كردهاند كه مقدار خوراك آن دو گرم است و آن داراى ماده ACRIDRISIN و نيز شربتى به نام ( اكلزيز اوفوربيا مركب ) با داروهاى مختلف مخلوط كرده و براى برونشيت مزمن استفاده مىكنند مقدار خوراك 4 گرم نيز رب ( اوفوربيا ) براى برونشيت زكامى و تنگى نفس استعمال شده است و مقدار خوراك آن دو سىسى است . آن جوهر را اوفوربيوم مىگويند كه داراى 18 / 0 درصد سم و 38 / 0 درصد ماده لعابى است . فرفيون درختى است كه در مراكش روييده مىشود . « 2 » نسخهاى به نام روغن سير كه از مخلوط فرفيون ، عاقرقرحا ، برگ سداب ، فلفل سياه و سير درست مىشود كه ضماد آن براى لقوه صورت و فلج و درد مفاصل و سياتيك استعمال شده است . و نيز داراى لقوه و فلج و درد مفاصل ، فرفيون را با عاقرقرحا و فلفل سياه و قسط تلخ و جندبيدستر با روغن كنجد استعمال كردهاند و نيز نسخهاى براى ماليدن به آلت تناسلى ، فرفيون و عاقرقرحا و مشك و روغن ياسمين خيلى مفيد است . همچنين براى لقوه و شكم درد و امراض جگر استعمال شده است . « 3 » فرفيون گياهى است به ارتفاع 2 متر شبيه به انواع كاكتوهاست . ساقه پُرپشت ، چهارگوش ، ضخيم و تيغدار است . در قسمتهاى شمالى آفريقا مىرويد و در اين نواحى نيز بهصورت تودههاى پُرپشت و مدوّر با ظاهرى شبيه تپههاى شنى در مىآيد . ساقه صاف اين گياه فاقد برگ است . ولى در محل زوايا ، برجستگىهاى كوچك مثل شكل و قهوهاى رنگ و منتهى به 2 زوج خار دارد كه 2 تاى آنها بسيار كوچك و در زواياى فوقانى ، ولى 2 تاى ديگر بزرگ ، مشخص و در زواياى تحتانى قرار گرفته است . گلهاى آن زرد رنگ ، ميوهاش پوشينه ، سه خانه ، محتوى يك دانه در هر خانه ، داراى آلبومين گوشتدار و روغندار مىباشد . از شاخههاى اين گياه بر اثر ايجاد شكاف ، شيرابه فراوان ، سفيد رنگ و چسبندهاى با طعم بسيار تند و تلخ خارج مىگردد كه قسمتى از آن از ساقه سرازير مىشود و به سطح زمين مىرسد و بقيه در محل خارها بسته مىشود .
--> ( 2 ) - دستور بريتانى ، ص 1111 - 1109 - 431 - 345 . ( 3 ) - همدرد ، ص 203 - 197 - 147 - 146 .